Hội chứng Rubella bẩm sinh ở trẻ

Hội chứng Rubella bẩm sinh sẽ để lại hậu quả là khi trẻ sinh ra có nhiều dị tật như điếc, đầu nhỏ, tim bẩm sinh (thường nhất là còn ống động mạch và hẹp động mạch phổi) đục thủy tinh thể…

Hội chứng Rubella bẩm sinh (CRS) – trẻ bị nhiễm rubella trước khi sinh là một hội chứng gây hậu quả nặng nề và đặc thù nhất của bệnh rubella khiến y học phải đặc biệt quan tâm và đặt vấn đề phòng ngừa chủ động.

Nhiễm virus rubella trong thai kỳ

Những yếu tố nguy cơ mắc Rubella bẩm sinh bao gồm:
+ Mẹ đang mang thai nhưng chưa chủng ngừa Rubella.
+ Mẹ đang mang thai tiếp xúc với người bị Rubella.

Thời gian ba tháng đầu là thời gian nguy hiểm nhất khi nhiễm rubella ở người mẹ, virus rubella từ máu của mẹ chuyển qua nhau thai vào thai nhi trong giai đoạn khởi phát và toàn phát của bệnh. Virus này có khả năng phá hủy hay làm chậm sự phát triển của phôi thai và đây là nguyên n hân gây ra những dị tật bẩm sinh cho thai nhi.

Những bà mẹ mắc rubella trong ba tháng đầu thai kỳ nguy cơ thai nhi bị dị tật bẩm sinh có thể lên tới 50% – 80% trường hợp nhiễm virus. Trong 3 tháng tiếp theo, nguy cơ này còn khoảng 10 – 30%.

Việc chẩn đoán phụ nữ mang thai có mắc rubella hay không cũng còn nhiều sai lầm

Bệnh rubella triệu chứng điển hình là phát ban, mệt mỏi, đau nhức khớp. Nhưng một người phụ nữ mang thai phát ban thì không chắc gì là rubella vì có nhiều bệnh do virus khác cũng gây phát ban, mặt khác khi mắc rubella có thể không có triệu chứng gì. Việc chẩn đoán được hỗ trợ bằng xét nghiệm máu tìm kháng thể kháng virus rubella nhưng cũng không phải đơn giản là thấy kháng thể thì chắc chắn bị rubella và không thấy kháng thể thì có thể loại trừ hẳn bệnh.

Hội chứng Rubella bẩm sinh ở trẻ (1)

Nếu người phụ nữ mang thai có phát ban, nhất là đang mùa bệnh mà xét nghiệm âm tính cũng nên xét nghiệm lại sau 1 – 2 tuần để chắc chắn không bệnh. Nếu bị phát ban mà xét nghiệm IgM dương tính thì khả năng mắc rubella rất cao, trong khi chỉ có IgG dương tính thì nên xét nghiệm lại để so sánh độ tăng của hai kết quả mới xác định được có nhiễm hay không.

Vì sự khó khăn trong chẩn đoán và sự lo lắng khi mang thai không biết mình có bị rubella hay không nên việc tiêm ngừa là quan trọng. Ở các nước phát triển, họ đưa vào chương trình quốc gia văcxin 3 trong 1 ngừa sởi để tránh những biến chứng ở trẻ em, ngừa quai bị gây viêm tinh hoàn ở trẻ trai và ngừa bệnh rubella ở phụ nữ mang thai. Chương trình quốc gia của nước ta chỉ đủ sức thanh toán sởi nên chưa có chủng ngừa rubella nên việc phòng ngừa sẽ đặt ra cho từng cá nhân.

Việc này nghe rất đơn giản vì phụ nữ ở tuổi sinh sản chỉ cần chích một liều là đủ phòng bệnh, nhưng đa số phụ nữ khi lập gia đình, sắp mang thai nghe đến rubella thì mới giật mình trước nguy cơ này. Và lúc này muốn chích ngừa thì sợ sẽ mang thai vì trong hướng dẫn chủng ngừa là phải chích trước khi mang thai 1 – 3 tháng.

Bệnh nhi bị đa dị tật do mắc Rubella bẩm sinh

Trẻ bị nhiễm Rubella trước khi sinh có nguy cơ bị một hoặc nhiều dị tật, bệnh lý bẩm sinh như:
– Điếc: thường gặp nhất và là đặc điểm của Rubella bẩm sinh.
– Hở hẹp van tim, hẹp động mạch phổi.
– Khuyết tật ở mắt: như đục thủy tinh thể, tăng nhãn áp, bệnh lý ở võng mạc.
– Các dị tật về xương dài, tật đầu nhỏ, bại não, dị dạng ở não, phổi, cơ khớp.
– Chậm phát triển về tâm thần, thể lực.
– Các bất thường ở gan, lá lách…

Làm thế nào để phòng ngừa CRS?

Hội chứng Rubella bẩm sinh ở trẻ (2)

Để dự phòng chủ động Rubella, tốt nhất là tiêm phòng vaccin. Đối với trẻ em, tiêm phòng một mũi lúc 12 – 15 tháng tuổi, mũi hai cách mũi một 6 – 10 tháng hoặc tiêm vào lúc trẻ 4 – 6 tuổi. Người lớn nếu chưa từng mắc rubella cũng nên được tiêm chủng, nhất là phụ nữ ở độ tuổi mang thai.

Mang thai có nên tiêm ngừa Rubella?

Với phụ nữ, trước khi có ý định mang thai, nên tiêm ngừa Rubella. Thời điểm tiêm ngừa trước khi thụ thai ít nhất là 1 tháng, tốt nhất trước 3 – 4 tháng. Tiêm ngừa trước thời kỳ mang thai là biện pháp hữu hiệu để phòng ngừa hội chứng Rubella bẩm sinh cho con.
Nhưng khi đã mang thai thì tuyệt đối không được tiêm vaccin ngừa rubella. Vaccin rubella thường được sản xuất dưới dạng “tam liên” cùng với các vaccin phòng sởi và quai bị.

Phòng bệnh Rubella trước mùa bùng phát dịch

Nếu chưa tiêm ngừa Rubella mà đang có thai, thì biện pháp tốt nhất là phòng nhiễm cho bản thân bằng cách hạn chế đến những nơi đông người, nhất là trong thời điểm có dịch. Luôn mang khẩu trang khi ra ngoài. Vệ sinh răng miệng, đường hô hấp thường xuyên bằng các dung dịch súc họng.

Phụ nữ có thai, nhất là trong giai đoạn 3 tháng đầu của thai kỳ cần theo dõi chặt chẽ, nếu có triệu chứng nghi ngờ mắc Rubella cần đến khám và được tư vấn tại bác sĩ chuyên khoa sản, chuyên khoa truyền nhiễm để có được những lời khuyên và theo dõi thích hợp để loại bỏ nguy cơ cao sinh con bị dị tật bẩm sinh.

Theo: Thùy Linh

541 lượt xem